Polityka Ochrony Dzieci

Polityka Ochrony Dzieci przed krzywdzeniem (Standardy Ochrony Małoletnich) w Fundacji Pracownia Nauki i Przygody

1. Cel dokumentu

Celem niniejszej Polityki jest zapewnienie najwyższych standardów ochrony dzieci
i młodzieży uczestniczących w działaniach Fundacji Pracownia Nauki i Przygody (dalej: Fundacja), a także wyznaczenie jasnych zasad kontaktu z małoletnimi i procedur reagowania na przemoc, zaniedbanie lub inne formy zagrożenia dobra dziecka.

2. Wartości i zasady, którymi kieruje się Fundacja

2.1 Szacunek do dziecka jako osoby

W centrum wszelkich działań Fundacji znajduje się dziecko – traktowane jako pełnoprawny członek społeczności, mający prawo do wyrażania opinii, zadawania pytań, popełniania błędów i bycia wysłuchanym. Każde dziecko, niezależnie od wieku, pochodzenia, sytuacji rodzinnej, niepełnosprawności czy wyznania, zasługuje na:

• szacunek dla jego godności i granic,
• bezpieczeństwo fizyczne i emocjonalne,
• ochronę przed przemocą i zaniedbaniem,
• uczestnictwo w decyzjach, które go dotyczą (zgodnie z jego poziomem rozwoju).

2.2 Podmiotowość dziecka

Dziecko nie jest biernym odbiorcą edukacji, ale aktywnym twórcą swojej drogi rozwojowej. Fundacja dąży do tworzenia środowiska, w którym dzieci:

• uczestniczą w budowaniu zasad funkcjonowania grup,
• uczą się odpowiedzialności w bezpiecznych warunkach,
• są traktowane jako osoby zdolne do refleksji, współpracy i samostanowienia, odpowiednio do wieku.

2.3 Zasada „zero tolerancji dla przemocy”

Fundacja przyjmuje jednoznaczne stanowisko: jakakolwiek forma przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej lub zaniedbania wobec dziecka jest niedopuszczalna i spotka się z natychmiastową reakcją organizacyjną i prawną.

2.4 Odpowiedzialność dorosłych

To dorośli – nie dzieci – ponoszą pełną odpowiedzialność za zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa. Oznacza to:

• podejmowanie działań zapobiegawczych (prewencja),
• aktywne reagowanie na każdy sygnał nieprawidłowości,
• konsekwentne stosowanie ustalonych procedur.

3. Zakres obowiązywania

Polityka obowiązuje wszystkie osoby zaangażowane w działalność Fundacji, w tym:

• pracowników etatowych,
• współpracowników, trenerów, wolontariuszy,
• osoby prowadzące zajęcia edukacyjne, warsztaty, wyjazdy oraz mające kontakt
  z dziećmi w ramach działań Fundacji.

4. Definicje

Dziecko / Małoletni – osoba, która nie ukończyła 18. roku życia, niezależnie od jej dojrzałości psychicznej, rozwoju emocjonalnego czy statusu prawnego (np. dziecko bez opieki, w kryzysie uchodźczym, dziecko z niepełnosprawnością itp.).

Przemoc wobec dziecka – Każde zamierzone działanie lub zaniechanie działania wobec dziecka, które narusza jego prawa, zagraża jego zdrowiu fizycznemu lub psychicznemu, ogranicza jego rozwój lub zadaje cierpienie. Wyróżnia się następujące formy przemocy:

• Przemoc fizyczna – np. bicie, szarpanie, potrząsanie, zadawanie bólu, stosowanie kar cielesnych.
• Przemoc psychiczna – np. upokarzanie, zastraszanie, wyśmiewanie, manipulowanie, szantaż emocjonalny, odrzucenie.
• Przemoc seksualna – np. dotykanie miejsc intymnych, zmuszanie do czynności seksualnych, ekspozycja na treści o charakterze seksualnym, uwodzenie dziecka.
• Zaniedbanie – uporczywe niezaspokajanie podstawowych potrzeb dziecka (żywieniowych, higienicznych, zdrowotnych, emocjonalnych, edukacyjnych), mimo możliwości ich zaspokojenia.
• Wykorzystywanie – instrumentalne traktowanie dziecka w celu osiągnięcia korzyści (np. zmuszanie do pracy, świadczeń seksualnych, żebractwa).

Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Dzieci (OOOD) – wyznaczony przez Fundację pracownik lub członek zespołu odpowiedzialny za:

• monitorowanie realizacji Polityki ochrony dziecka,
• przyjmowanie i dokumentowanie zgłoszeń o naruszeniach,
• podejmowanie decyzji o działaniach interwencyjnych,
• kontakt z instytucjami (np. policją, sądem, MOPS).

Zgłoszenie (incydentu, podejrzenia przemocy) – każda forma przekazania informacji (ustna, pisemna, elektroniczna) o zdarzeniu, zachowaniu lub sytuacji, która może wskazywać na nadużycie, przemoc lub inne naruszenie dobra dziecka. Zgłoszenie może być:

• bezpośrednie (dziecko, świadek, opiekun),
• pośrednie (osoba trzecia, obserwacja, sygnały zachowania dziecka).

Osoba współpracująca z Fundacją – każda osoba, która na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, wolontariatu, praktyk lub innej formy zaangażowania realizuje działania Fundacji, a także ma bezpośredni lub pośredni kontakt z dziećmi.

Kontakt z dzieckiem – każdy przypadek, w którym osoba dorosła:

• przebywa z dzieckiem w tym samym miejscu (warsztat, wyjazd, konsultacja, spotkanie),

• ma wpływ na przebieg jego edukacji lub rozwoju,

• prowadzi zajęcia, warsztaty, spotkania lub opiekuje się dzieckiem.

Zasady kontaktu z dzieckiem – zbiór norm etycznych, prawnych i organizacyjnych obowiązujących wszystkie osoby działające w imieniu Fundacji, mających na celu zapewnienie dziecku bezpieczeństwa, poszanowania jego praw i wsparcia w rozwoju.

Polityka Ochrony Dzieci – zespół wytycznych i procedur zapewniających instytucjom
i organizacjom odpowiedzialne i bezpieczne działanie w środowisku dzieci
i młodzieży. Obejmują m.in. rekrutację kadry, szkolenia, procedury reagowania, zasady kontaktu, komunikację i dokumentację.

5. Obowiązki Fundacji:

5.1 Pozyskiwanie odpowiedniej dokumentacji

Przed dopuszczeniem do pracy lub współpracy z dziećmi, komplet wymaganych dokumentów potwierdzających spełnianie warunków do pracy z małoletnimi.

Do wymaganych dokumentów należą w szczególności:

• Zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego (KRK) w zakresie przestępstw przeciwko wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie, opiece
  i przemocy.
  – Wydane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem nawiązania współpracy.
  – W przypadku cudzoziemców – również oświadczenie lub dokument równoważny
  z kraju pochodzenia.
• Oświadczenie osoby przyjmowanej do współpracy, że nie figuruje w:
  – Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (RSPTS)
  – Rejestrze PESEL jako osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wobec małoletnich (KRS),
• Podpisane oświadczenie o zapoznaniu się z Polityką Ochrony Dzieci,
• Zgoda na przetwarzanie danych osobowych w celach związanych z rekrutacją, ewaluacją i realizacją Polityki Ochrony Dzieci.

5.2 Weryfikacja i archiwizacja

Fundacja zobowiązuje się do sprawdzenia powyższych dokumentów przed rozpoczęciem pracy lub wolontariatu.

• Dokumenty są archiwizowane zgodnie z zasadami RODO oraz wewnętrznymi procedurami Fundacji – w sposób bezpieczny i niedostępny dla osób nieupoważnionych.
• Fundacja może żądać aktualizacji dokumentów co 12 miesięcy lub częściej, jeśli uzna to za konieczne.

5.3 Odmowa współpracy

Fundacja nie nawiązuje współpracy z osobą, która:

• Odmówi złożenia wymaganych dokumentów,
• Nie przedstawi aktualnych zaświadczeń,
• Figuruje w rejestrach wskazujących na zagrożenie dla małoletnich,
• Wzbudza uzasadnione obawy co do bezpieczeństwa dzieci, w ocenie Zarządu, Koordynatora lub Osoby Odpowiedzialnej za Ochronę Dzieci.

5.4 Szkolenie i zapoznanie z procedurami

Przed dopuszczeniem do jakiejkolwiek aktywności z dziećmi każda osoba jest zobowiązana do:

• Uczestnictwa w szkoleniu wstępnym z zakresu ochrony dzieci,
• Podpisania oświadczenia o zapoznaniu się i zobowiązaniu do przestrzegania Polityki Ochrony Dzieci.

6. Zasady kontaktu z osobą małoletnią:

6.1 Zasady kontaktu dorosły – dziecko

• Zasada szacunku i godności
  Każde dziecko jest traktowane z szacunkiem, uwzględnieniem jego godności osobistej, wieku, możliwości poznawczych i emocjonalnych.
• Zasada granic fizycznych i psychicznych
  Dorosły nie przekracza granic osobistych dziecka – zarówno fizycznych, jak
  i emocjonalnych – bez jego wyraźnej zgody i uzasadnionej potrzeby.
• Zasada przejrzystości i odpowiedzialności
  Wszelkie działania podejmowane wobec dziecka są jawne, uzasadnione
  i odbywają się w obecności lub za wiedzą innych dorosłych.
• Zasada proporcjonalności i adekwatności
  Kontakt z dzieckiem odpowiada jego potrzebom i sytuacji – dorosły nie wchodzi
  w rolę opiekuna emocjonalnego, terapeuty lub przyjaciela dziecka.
• Zasada zakazu kontaktów prywatnych poza Fundacją
  Zakazane są prywatne relacje z dziećmi poza działalnością Fundacji (np. kontakt przez media społecznościowe, spotkania prywatne) bez wiedzy i zgody rodzica/opiekuna.
• Zasada komunikacji wspierającej
  Dorosły używa języka neutralnego, wspierającego, dostosowanego do wieku dziecka. Nie stosuje gróźb, zastraszania, szantażu emocjonalnego ani przemocy słownej.
• Zasada reagowania i zgłaszania
  Dorosły jest zobowiązany do niezwłocznego zgłoszenia wszelkich niepokojących zachowań, sygnałów krzywdzenia lub przekraczania granic wobec dziecka.

6.2 Zasady kontaktu dziecko – dziecko

• Zasada równości i niedyskryminacji
  Dzieci traktują się nawzajem z szacunkiem, bez przemocy, wykluczania, dyskryminacji ani wyśmiewania z jakiegokolwiek powodu.
• Zasada poszanowania granic
  Dzieci szanują swoje nawzajem granice fizyczne i emocjonalne – nie dotykają się bez zgody, nie wymuszają bliskości, nie zmuszają do żadnych form kontaktu.
• Zasada przeciwdziałania przemocy rówieśniczej
  Zabrania się stosowania przemocy słownej, fizycznej, emocjonalnej lub cyberprzemocy wobec innych dzieci.
• Zasada wsparcia i empatii
  Dzieci są zachęcane do wspierania się nawzajem, pomagania sobie w trudnych sytuacjach oraz okazywania empatii.
• Zasada zgłaszania niepokojących sytuacji
  Każde dziecko ma prawo (i jest do tego zachęcane) do informowania dorosłych
  o sytuacjach, w których czuje się niekomfortowo lub zauważy niepokojące zachowania w relacjach z innymi dziećmi.
• Zasada rozwiązywania konfliktów bez przemocy
  Fundacja promuje konstruktywne i pokojowe sposoby rozwiązywania konfliktów rówieśniczych z udziałem dorosłych, bez użycia przemocy ani agresji.

7. Ścieżka postępowania w przypadku podejrzenia przemocy

7.1 Obowiązek reagowania

Każda osoba zaangażowana w działalność Fundacji ma obowiązek niezwłocznego zgłoszenia sytuacji, w której podejrzewa się przemoc wobec dziecka lub inne naruszenie jego bezpieczeństwa.

7.2 Zgłoszenie

Zgłoszenia należy dokonać do Osoby Odpowiedzialnej za Ochronę Dzieci (OOOD), koordynatora działań lub osoby z zarządu fundacji, ustnie i/lub pisemnie (na przygotowaną do tego skrzynkę mailową bądź na bezpośredni adres mailowy ww.osób).

7.3 Ocena sytuacji

OOOD analizuje zgłoszenie, konsultując je – w razie potrzeby – z zespołem interdyscyplinarnym Fundacji.

Osoba podejrzana o przemoc jest natychmiast odsuwana od kontaktu z dziećmi do czasu wyjaśnienia sprawy.

Jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa wobec dziecka, OOOD niezwłocznie zgłasza sprawę do:

• odpowiednich służb: policji, sądu rodzinnego, MOPS/MOPR,
• dyrektora placówki edukacyjnej – jeśli dziecko uczęszcza do szkoły,
• rodziców/opiekunów prawnych – chyba, że istnieje podejrzenie, że to oni są sprawcami.

Fundacja zastrzega sobie prawo do rozwiązania współpracy ze sprawcą przemocy w trybie natychmiastowym.

8. Postanowienia końcowe

8.1 Zakres obowiązywania

Niniejsza Polityka Ochrony Dzieci obowiązuje wszystkich pracowników, współpracowników, wolontariuszy, praktykantów oraz inne osoby działające na rzecz Fundacji, niezależnie od formy zatrudnienia lub zaangażowania.

8.2 Obowiązek znajomości i stosowania

Każda osoba, która podejmuje współpracę z Fundacją, ma obowiązek zapoznać się
z treścią Polityki Ochrony Dzieci potwierdzić ten fakt podpisem. Brak znajomości dokumentu nie zwalnia z odpowiedzialności za jego przestrzeganie.

8.3 Odpowiedzialność za wdrożenie

Za wdrożenie i monitorowanie przestrzegania Polityki odpowiedzialna jest wyznaczona Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Dzieci (OOOD) oraz Zarząd Fundacji.

8.4 Szkolenia i podnoszenie świadomości

Fundacja zapewnia systematyczne szkolenia z zakresu ochrony dzieci dla wszystkich osób zaangażowanych w jej działalność. Szkolenia są organizowane co najmniej raz na dwa lata oraz każdorazowo przy wprowadzeniu istotnych zmian w procedurach.

8.5 Aktualizacja dokumentu

Polityka Ochrony Dzieci podlega przeglądowi co najmniej raz w roku lub każdorazowo
w przypadku zmian w przepisach prawa, strukturze Fundacji lub po wystąpieniu sytuacji, która ujawniła potrzebę zmiany procedur.

8.6 Procedura zmiany Polityki

Zmiany w dokumencie są wprowadzane decyzją Zarządu Fundacji w porozumieniu z Osobą Odpowiedzialną za Ochronę Dzieci. Zaktualizowana wersja dokumentu jest niezwłocznie przekazywana wszystkim zainteresowanym osobom.

8.7 Skargi i naruszenia

Wszelkie przypadki naruszenia Polityki lub jej nadużywania mogą być zgłaszane do Osoby Odpowiedzialnej za Ochronę Dzieci lub Zarządu Fundacji. Fundacja zobowiązuje się do podjęcia odpowiednich działań zgodnie z obowiązującym prawem i procedurą wewnętrzną.

8.8 Wejście w życie

Polityka Ochrony Dzieci wchodzi w życie z dniem zatwierdzenia przez Zarząd Fundacji
i obowiązuje do czasu przyjęcia nowej wersji dokumentu.